A máis importante aparece recollida no Códice Calixtino, libro III capitulo I, onde narra o traslado do corpo de Santiago Apóstol, onde a Raíña Lupa, personaxe mítico aliada dos romanos, recibiu os discípulos que trasladan o corpo e que acudiron a ela para que lles facilitase un carro e bois. A Reina Lupa mandounos ó Pico Sacro, ca esperanza de que o Dragón e os bois, en realidade touros bravos os eliminasen. Os discípulos a punto de morrer ante o dragón fixeron a sinal da Cruz provocando con iso a súa morte e o amansamento dos touros. Estes feitos provocaron a conversión da Reina Lupa e os seus vasallos á nova relixión cristián. E dende aquel día ese monte, chamado antes Ilicino, que significa “o que seduce” , xa que con anterioridade naquel tempo sostiñan alí o culto de demos moitos homes malvadamente seducidos, foi chamado por eles Monte Sacro, é dicir, “Monte Sagrado” , actualmente Pico Sacro.
Ao dar morte á “becha” (dragón en feminino), quedaron na cova tres ovos, dos que case nada se sabe. Nalgúns textos narran que ao matar a becha se derramaron os ovos dos que saíron tres lagartos que fuxiron ata se meteren na cova que hai na cima do monte. Dende entón ese é o motivo polo que a xente bota pedras no interior da cova para matalos.
É por iso que nos preguntamos…
Qué significa o dragón que aparece tallado na fachada da igrexa de Marrozos e se ten algo que ver?
A explicación é que, a diferenza do que acontecía na antigüidade e nas actuais culturas orientais, os cristiáns fan do dragón e da serpe símbolos do mal aos que hai que vencer. Ese mal é o paganismo que tanto custou derrotar en Galicia. Por iso as imaxes de serpes e dragóns en cruceiros e igrexas abundan na imaxinería cristiá deste país.
Pero, porque concretamente na igrexa de Marrozos, a moi poucos quilómetros do Pico Sacro e orientada cara a ese monte máxico?
Moitos son os que pensan que ten relación e pese a que non se atopa ningún texto escrito acerca do seu significado son moitas as lendas que narra a veciñanza de Marrozos que lle contaban os seus antepasados a modo de cantigas. Uns contan que era o dragón do Pico Sacro que ao loitar cos discípulos quedou mal ferido e fuxiu vindo morrer ao lugar onde hoxe se atopa a igrexa. Outros contan que antes de construír a igrexa, levantando pedras, atoparon alí enterrado un dragón alado, e por iso construíron alí a Igrexa, dragón que ben podía ser un dos fillos da becha do Pico Sacro.
Esta e moitas outras lendas forman parte da mitoloxía popular galega, tendo como protagonistas os réptiles. Galicia é unha terra máxica e iso percíbese na importante tradición oral e na cultura rural, xa dende a Idade de Ferro cos pobos castrexos, e aínda antes cos petróglifos de serpes aladas, na Idade Media coas cantigas populares e na actualidade, co folclore e as moitas tradicións conservadas.
Lenda da campá da Igrexa de Santa María de Marrozos
A lenda sobre a campá da antiga igrexa de Marrozos é un dos contos ou historia non confirmada máis contados entre as xentes desta parroquia compostelá.
Segundo a tradición, a antiga campá fora traída desde a catedral de León nun carro de bois coa intención de instalala na catedral de Santiago. Non se sabe cal foi o motivo polo cal a campá quedou definitivamente en Marrozos.
Sábese que o seu tamaño era grande e o seu corpo lucía moitas figuras e adornos. Pero chegou o día no que esta campá rompeu e cando chamaron os campaneiros para fundir unha nova, resultou cunhas dimensións máis grandes que a antiga.
A consecuencia foi a ampliación do campanario na parte superior, picando a pedra, para que se puidese tocar o novo instrumento.
Este feito fixo que a xente de Marrozos pense que hai unha maldición para que non se coloquen outras campás.
Non se sabe o que hai de certo nesta lenda, aínda que en todas hai algo de verdade. O que si podemos confirmar é que a gran campá que hai hoxe no campanario da parroquial de Santa María de Marrozos é de 1989 e foi fundida no obradoiro de Arcos da Condesa.
